Khi Thụy Sĩ và Colombia hòa nhau 2-2 trong loạt sút luân lưu ở vòng 1/8, đội bóng châu Âu có cơ hội vươn lên dẫn 3-2 khi còn một lượt đá. Trung vệ Manuel Akanji bước lên chấm phạt đền với trọng trách nặng nề. Anh lùi lại lấy đà, hít thở sâu rồi tung cú sút. Bóng bay vọt xà ngang trong sự tiếc nuối của toàn đội.
Cầu thủ của Inter Milan trở thành một trong những trung vệ tiếp tục gây thất vọng trên chấm luân lưu tại World Cup 2026, bên cạnh Lucas Herrington, Harry Souttar (Australia), Jonathan Tah (Đức), Fabián Balbuena (Paraguay) và Davinson Sánchez (Colombia).
Đáng chú ý, 5 trong số 6 cú sút hỏng nói trên không cần thủ môn phải cản phá. Bóng hoặc tìm đến xà ngang, hoặc bay thẳng lên trời. Trường hợp của Akanji càng khiến nhiều người đặt câu hỏi. Cựu cầu thủ Manchester City từng thực hiện 4 quả penalty trong các loạt sút luân lưu tại World Cup và EURO, nhưng chỉ thành công đúng 1 lần. Anh đã đá hỏng cả 3 lần gần nhất.
May mắn cho Akanji, cú sút lên trời của anh không khiến Thụy Sĩ bị loại. Một phần nguyên nhân đến từ chính Davinson Sánchez, người trước đó cũng đưa bóng dội mặt dưới xà ngang rồi bật ra ngoài.
Những tình huống liên tiếp này đặt ra câu hỏi: Các trung vệ có thực sự là những lựa chọn tệ khi đá penalty?

Akanji may mắn không trở thành tội đồ
Ngoại trừ những trường hợp đặc biệt như Sergio Ramos hay Fernando Hierro, những trung vệ nổi tiếng với khả năng sút phạt đền xuất sắc, việc một hậu vệ bước lên chấm 11m thường không tạo cảm giác an toàn.
Và dữ liệu tại World Cup 2026 phần nào củng cố nhận định đó. Trong các loạt sút luân lưu tại giải đấu năm nay, trung vệ là nhóm có tỷ lệ thành công thấp nhất trong tất cả các vị trí. Các trung vệ chỉ thực hiện thành công 5 trong 11 cú sút, đạt tỷ lệ chuyển hóa 45,4%. Nhưng liệu đây có phải là vấn đề mang tính lịch sử? Để tìm câu trả lời, dữ liệu từ tất cả các loạt sút luân lưu tại World Cup và EURO đã được phân tích dựa trên vị trí thi đấu của cầu thủ.
Do dữ liệu lịch sử không thể phân tách chính xác giữa trung vệ và hậu vệ biên, nhóm “hậu vệ” được tính chung. Tuy nhiên, kết quả vẫn phản ánh khá rõ xu hướng thành công của nhóm cầu thủ này. Tính trên toàn bộ World Cup và EURO, các hậu vệ đã thực hiện thành công 110 trong tổng số 160 cú sút penalty ở loạt luân lưu. Tỷ lệ chuyển hóa đạt 68,8%, thấp nhất trong số các nhóm cầu thủ ngoài thủ môn.
Ngược lại với tiền đạo, những người thường xuyên được giao trọng trách ghi bàn dẫn đầu với tỷ lệ thành công vượt mức 75%. Điều này phần nào hợp lý khi nhiệm vụ chính của hậu vệ là ngăn chặn bàn thua thay vì tạo ra chúng. Tuy nhiên, khi tách riêng World Cup và EURO, bức tranh trở nên thú vị hơn khi World Cup là sân chơi khắc nghiệt hơn nhiều.
Nếu chỉ tính riêng các loạt sút luân lưu tại World Cup, hậu vệ vẫn là nhóm có thành tích kém nhất. Tỷ lệ chuyển hóa penalty của họ chỉ đạt 62,0%. Trong khi đó, tiền đạo tiếp tục dẫn đầu với tỷ lệ thành công lên tới 73,2%.
Dữ liệu tại EURO lại cho thấy một câu chuyện hoàn toàn khác. Không chỉ hậu vệ, tất cả các vị trí đều có tỷ lệ chuyển hóa penalty cao hơn tại giải đấu châu Âu. Tỷ lệ thành công trung bình tăng từ 68,6% tại World Cup lên 77,0% tại EURO.
Đáng chú ý hơn, hậu vệ thậm chí trở thành nhóm cầu thủ ngoài thủ môn có tỷ lệ sút penalty thành công cao nhất tại các loạt luân lưu EURO. Họ đạt tỷ lệ 77,9%, nhỉnh hơn tiền đạo với 77,8%.

Trong quá khứ Sergio Ramos là một trong những trung vệ hiếm hoi cực kỳ uy tín trên chấm 11m
Có nhiều yếu tố có thể giải thích sự khác biệt giữa World Cup và EURO. Một trong những nguyên nhân dễ nhận thấy nhất là áp lực cực lớn của giải đấu này. Penalty tại World Cup mang một sức nặng đặc biệt. Đây là sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới, nơi một cú sút có thể quyết định số phận của cả một quốc gia.
Ngoài ra, World Cup cũng có sự đa dạng lớn hơn về các đội tuyển tham dự. Điều này đồng nghĩa chất lượng tổng thể của những người thực hiện penalty có thể không đồng đều như tại EURO, giải đấu quy tụ phần lớn những nền bóng đá hàng đầu châu Âu. Và đặc biệt, các đội bóng được đánh giá thấp hơn thường có những thủ thành vô cùng xuất sắc, họ thường xuyên phải đối mặt với những chân sút hàng đầu và đã có màn "khởi động" rất kỹ trong trận.
Việc đang ở trong "zone" chắc chắn là một lợi thế rất lớn khi phải đối đầu với một cú sút trực tiếp. Emiliano Martinez từng chia sẻ sau khi giành chức vô địch World Cup 2022 cùng Argentina rằng: "Tôi đã phải đối mặt với hai quả penalty của Mbappé trước đó, việc tiến vào loạt luân lưu trở nên dễ dàng hơn rất nhiều." Dù không cản phá được Mbappé trong lần thứ ba đối mặt, nhưng pha bắt bài với Coleman sau đó đã trở thành tiền đề cực lớn cho Argentina đánh bại Pháp ở những lượt sút tiếp theo.
Và World Cup 2026 đang tiếp tục lặp lại xu hướng đó, Paraguay và Thụy Sĩ cùng tiến vào vòng đấu tiếp theo với những thủ môn phải hoạt động vất vả hơn trong 120 phút. Cả hai thủ thành Gill và Kobel đều cản phá thành công những cú sút quan trọng để trở thành người hùng.

Các thủ môn không chỉ cản phá, họ hoàn toàn có thể trở thành người thực hiện cú sút penalty
Vẫn còn đó một lựa chọn khác đầy thú vị cho việc thực hiện loạt luân lưu: Hãy để thủ môn đá penalty.
Trong lịch sử World Cup và EURO, từng có trường hợp thủ môn từng thực hiện quả penalty quyết định trong loạt sút luân lưu. Đó là Ricardo Pereira của Bồ Đào Nha tại EURO 2004. Trong trận đấu với Anh, Ricardo tháo găng tay, cản phá cú sút của Darius Vassell rồi tự mình bước lên thực hiện thành công quả penalty đem về chiến thắng chung cuộc cho Selecao châu Âu.
Khi yếu tố tâm lý đang đè nặng lên vai những hậu vệ, hãy nhớ rằng vẫn còn đó một vị trí có thể tạo nên bất ngờ.
Theo dõi keolive để cập nhật liên tục những tin tức mới nhất của bóng đá thế giới.